Việc đầu tiên tôi làm khi nhận vai huấn luyện viên ở SBC 2024 không phải là đọc hồ sơ các đội thi. Tôi đi đọc CV của những người làm cùng vai với mình.
Ở một góc độ nào đó họ là đối thủ của tôi trong cuộc thi này, và đọc xong thì tôi có chút tự ti. Các thầy cô tham gia chấm thường là người đã đi học ở nước ngoài, hơn tôi về học hàm, về học vị, và về cả tuổi đời. Còn tôi chỉ là một người khởi nghiệp bình thường.
Thứ duy nhất tôi có mà bản CV không ghi được
Một năm trước đó tôi ngồi ở ghế bên kia, ghế thí sinh, và mang một cọng rơm sang Montréal dự vòng chung kết Social Business Creation 2023. Trước khi thành người chấm, tôi là người bị chấm.
Lợi thế duy nhất của tôi có lẽ nằm đúng ở đó. Tôi thực sự lăn lộn với khởi nghiệp nên hiểu phần insight nằm bên trong một dự án còn dang dở, và đồng cảm được với những người đang làm nó. Tôi biết cảm giác đứng trước một hội đồng quốc tế và bị hỏi một câu mà mình chưa có dữ liệu để trả lời. Tôi cũng biết một nhận xét chung chung thì để lại được gì cho đội nhận nó, câu trả lời là gần như không gì cả.
Những thứ đó không viết được vào CV. Chúng chỉ hiện ra trong cách mình ngồi xuống với một đội.
Tôi chọn phản hồi kỹ hơn mức cuộc thi yêu cầu
Khi tư vấn và khi chấm bài, tôi mang tất cả những gì chân thành nhất mình có, phản hồi chi tiết nhất và rõ ràng nhất trong khả năng của mình.
Tôi không đặt cho mình mục tiêu nào khác ngoài một việc: đóng góp thêm một góc nhìn để đội thi nhìn rõ hơn startup của chính họ và làm tốt hơn ở vòng sau. Không phải để chứng minh người chấm biết nhiều hơn người làm, cũng không phải để bảo vệ vị trí của mình trước những cái CV dày hơn.
Cách hỏi thì tôi giữ nguyên như hồi còn đi thi, tức là hỏi vào cơ chế chứ không hỏi vào tính từ: tiền đi từ túi ai sang túi ai, ai được lợi, và đo bằng đơn vị gì. Phần khung để hỏi cho có hệ thống thì tôi đi học, và tôi kể trong bài về tấm chứng nhận Certified Trainer.
Mãi sau tôi mới đọc dòng chữ trên tấm giấy của cuộc thi, và nó mô tả đúng thứ mình đã cố làm: không chỉ đo được chất lượng bài dự thi, mà còn chỉ cho các đội một hướng cải thiện rõ ràng bằng những nhận xét cụ thể. Tôi đọc lại dòng đó vài lần, vì nó ghi nhận đúng phần việc mà tôi nghĩ chẳng ai để ý tới, là phần ngồi viết nhận xét.
Năm đội, một giải ba, và một cái tên được xướng khi tôi không có mặt
Mùa đó tôi nhận lời với tất cả các đội liên hệ, nên đồng hành cùng năm đội cùng lúc. Kết quả là một trong năm đội đạt giải ba.
Năm nay tôi không sang Montreal, nhưng vẫn được xướng tên. Giải cá nhân là Outstanding Evaluator Award, một trong những giám khảo xuất sắc nhất cuộc thi, do HEC Montréal trao ở mùa thứ chín của Social Business Creation, đề ngày 1 tháng 10 năm 2024 và ký bởi cô Mai Thi Thanh Thai, Global Director của chương trình.
Số ghi nhận và chứng nhận tôi có được từ mùa thi năm đó nhiều hơn hẳn kỳ vọng của cá nhân tôi. Tôi vui, và tôi biết ơn một cuộc thi tuyệt vời như thế. Với một startup đang cần lời khuyên tử tế, SBC vẫn là chỗ tôi giới thiệu đầu tiên.
Chỗ mình thấy mình yếu nhất thường là chỗ mình nhìn nhầm bảng điểm
Nếu chỉ nhìn vào mấy bản CV hôm đầu tiên, tôi đã có thể chọn cách an toàn: chấm đúng khung, nhận xét vừa đủ, không ai bắt lỗi được. Chọn như vậy thì tôi vẫn hoàn thành nhiệm vụ, và cũng chẳng ai biết để mà trách.
Thứ được ghi nhận cuối cùng lại là phần tôi tưởng không nằm trong bảng điểm nào. Không phải học vị, không phải số năm, mà là chất lượng của những dòng nhận xét viết cho người khác đọc. Cái tự ti hôm đầu mùa hóa ra không sai ở chỗ tôi mỏng hơn thật, nó sai ở chỗ tôi đã đem mình ra so trên đúng cái bảng mà cuộc thi không dùng để chấm người như tôi.
