Truy xuất nguồn gốc nông sản xuất khẩu: từ tọa độ vùng trồng tới hồ sơ thẩm định
Quy định chống phá rừng của EU buộc chuỗi cung ứng thuộc phạm vi phải thu thập dữ liệu nguồn gốc, tọa độ vùng sản xuất và nộp tuyên bố thẩm định. Khoảng trống đáng nghiên cứu là giúp nhà sản xuất nhỏ tạo và giữ bộ dữ liệu đó ngay từ đầu chuỗi.
Giả thuyết vấn đề
Nhà xuất khẩu có thể nộp hồ sơ trên hệ thống, nhưng dữ liệu phải bắt đầu từ vùng trồng và đi qua nhiều bên trong chuỗi. Giả thuyết là nhà sản xuất nhỏ đang thiếu một quy trình đơn giản để ghi tọa độ, lô hàng, nhà cung cấp và bằng chứng pháp lý theo cách có thể chuyển tiếp cho bên mua mà không nhập lại.
Khách hàng mục tiêu
Hợp tác xã, cơ sở sơ chế và nhà sản xuất nhỏ cung ứng cà phê, cao su, gỗ hoặc nông sản khác thuộc phạm vi EUDR cho chuỗi xuất khẩu vào EU.
Bằng chứng
Ủy ban Châu Âu hướng dẫn rằng đơn vị đưa sản phẩm thuộc phạm vi vào thị trường EU phải thu thập thông tin về hàng hóa, nhà cung cấp, nước sản xuất và tọa độ vùng sản xuất; thiếu thông tin bắt buộc thì không được đưa hàng ra thị trường.
Ủy ban Châu Âu đã vận hành hệ thống để đơn vị kinh doanh nộp và quản lý tuyên bố thẩm định; nội dung trên hệ thống có giá trị pháp lý và có thể bị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.
Hiện họ đang xoay xở thế nào
Dữ liệu có thể nằm ở hồ sơ vùng trồng, bảng tính, bản đồ và chứng từ của nhiều đơn vị khác nhau, rồi được tổng hợp khi bên mua yêu cầu. Mức độ phổ biến của cách làm này tại nhà sản xuất Việt Nam chưa có nguồn công khai đủ chi tiết.
Tín hiệu thị trường
Yêu cầu tọa độ và tuyên bố thẩm định đã được đưa vào hệ thống vận hành chính thức của EU. Tín hiệu này xác nhận nghĩa vụ dữ liệu; chưa xác nhận nhà sản xuất nhỏ sẽ tự mua phần mềm hay được nhà xuất khẩu cung cấp công cụ.
Cạnh tranh
Cạnh tranh có thể đến từ hệ thống của nhà xuất khẩu, nền tảng truy xuất sẵn có, tư vấn chứng nhận và quy trình bảng tính nội bộ. Chưa khảo sát cách mỗi nhóm chuyển dữ liệu vào tuyên bố thẩm định.
Kinh tế đơn vị (ước lượng thay thế)
Chưa có số liệu để tính. Cần đo thời gian tạo hồ sơ cho một lô, số lần dữ liệu bị trả lại và chi phí thu lại tọa độ hoặc chứng từ khi nguồn đầu vào thiếu.
Giả thuyết kênh tiếp cận
Có thể tiếp cận từ nhà xuất khẩu hoặc đơn vị sơ chế đang chịu trách nhiệm gom dữ liệu, rồi triển khai ngược xuống hợp tác xã và vùng trồng. Bán trực tiếp từng hộ có thể không phù hợp với cấu trúc trách nhiệm trong chuỗi.
Hợp với founder nào
Hợp với founder hiểu nông nghiệp, dữ liệu không gian và quy trình tuân thủ xuyên chuỗi. Không hợp với cách làm chỉ tạo mã QR ở điểm cuối mà không kiểm soát dữ liệu đầu vào.
Chưa biết gì
- Bên nào trong chuỗi Việt Nam đang chịu chi phí thu thập và làm sạch dữ liệu vùng sản xuất.
- Dữ liệu nào đã có sẵn ở hợp tác xã và dữ liệu nào phải thu lại tại thực địa.
- Nhà xuất khẩu đang dùng định dạng nào để nhận dữ liệu từ nhà cung cấp nhỏ.
- Khoản chi thực tế nằm ở phần mềm, thiết bị thu thập, tư vấn hay nhân sự vận hành.
Việc kiểm chứng tiếp theo
Phỏng vấn ba nhà xuất khẩu và năm hợp tác xã đang chuẩn bị hồ sơ cho thị trường EU. Xin họ vẽ đường đi của một lô hàng từ vùng sản xuất tới tuyên bố thẩm định, đánh dấu mỗi lần nhập lại dữ liệu và mỗi trường bắt buộc còn thiếu.